Het is vreemd zoals de laatste drie maanden de massamedia steeds weer aansturen op escalatie van de oorlogshaarden overal op deze planeet. Veel mensen zien daarin een analogie met de overwarme zomermaanden uit het rampzalige jaar 1914. Daar waren die fatale schoten in Serajewo. De Oostenrijkse keizeropvolger van de dynastie Habsburg legde het loodje. De zoveelste aanslag op een vertegenwoordiger van het monarchale systeem dat West-Europa regeerde. Morbide gesproken: niets bijzonders. De mensen waren er al aangewend dat koningen, keizers, tsaren, regeringsleiders via gewelddaden om het leven kwamen. Al sedert de moordaanslag op Tsaar Alexander II. Maar nu ineens werden deze schoten geduid in het kader van een onafwendbare militaire escalatie tussen de groot-machten. De kranten raakten er niet over uitgeschreven. Het zat in de lucht. De Engelse Thuisvloot voer uit om haar oorlogsposities in te nemen, expeditionaire brigades werden van hot naar haar gedreigeerd via immense massamobilisatieschema’s. De treinen gingen rijden volgens militaire dienstregelingen waarop geen private spoorwegmaatschappij meer grip had. En de mensen plachten het toe te juichen of tenminste schouderophalend te gedogen. Wel begrepen ze nimmer, waarom Keizerlijk Duitsland ineens neutraal Luxemburg zou moeten binnen vallen om de Serven mores te leren die kennelijk de moordaanslagen in Serajewo hadden voorbereid en doen begaan. Want Servië lag toch in het Nabije Oosten. En Luxemburg in het Noord-Westen van geteisterd Europa. Zelfs de Nieuwe Rotterdamsche Corant gaf destijds aan daarvan de logica niet te kunnen begrijpen. Maar het blad deed dat schouderophalend.Niet verbolgen. Niet woedend over de oorlogshitserijen die erachter zaten. Toerekenbaar aan de systeem-liberalen van de vrijhandel en het koloniale systeem.
En zo is het nu weer. Neem nu eens de deal die de Amerikaanse president Donald Trump onlangs sloot met Rusland is volgens premier Rob Jetten niet uit te leggen en moet wat het kabinet betreft van tafel. Jetten ziet er een zoveelste poging in van Trump om Rusland een vrije baan te ruimen ten nadele van West-Europa, dat als verstard toeziet. De zogenoemde dieseldeal van de Amerikanen met Rusland is “ongewenst en onverstandig” en moet daarom “van tafel”, zei Jetten tijdens een debat over de Europese top van donderdag en vrijdag 15 en 16 oktober 2026. Voor het weekend maakte Trump bekend dat Rusland per direct 300.000 ton diesel gaat leveren aan de Verenigde Staten. Door de aanval op Iran door de VS en Israël stijgen de brandstofprijzen. Trump hoopt daar met de afspraak iets aan te doen. Oekraïne was woedend. Het land gaat al gebukt onder intensievere Russische aanvallen en ziet met deze afspraak de oorlogskas van de Russische president Vladimir Poetin alleen nog maar meer gespekt worden. In de Kamer heerst verwarring. Vorige week bestempelde defensieminister Dilan Yesilgöz Rusland nog als “vijand”. Het is een vat vol tegenstrijdigheden. SP-Kamerlid Sarah Dobbe deed een poging dit in een paar zinnen samen te vatten. “Wat vindt de premier ervan dat onze bondgenoot de VS de vijand Rusland financiert, en van ons vervolgens eist dat wij 5 procent van onze economie uitgeven aan de NAVO om ons tegen diezelfde vijand te verdedigen? “Voor wat betreft de NAVO-norm, die Trump de andere bondgenoten vorig jaar zomer min of meer oplegde tijdens de NAVO-top in Den Haag, had Jetten een panklaar antwoord: “Dat doen we niet voor de president in het Witte Huis”, zei hij. “Maar om ons land en ons continent te verdedigen.” Tegen een inval met grondtroepen door de Russische Federatie, die nu waarachtig aanstaande is, aldus de premier. Trump faciliteert dat, aldus Jetten. Door Putin daarvoor de financiële armslag te gunnen voor een voortgezette mobilisatie van nieuwere lichtingen die straf ook een effectieve bezetting van ons polderland zullen moeten kunnen zekeren. Een arbeidsintensieve klus. Voor die bezettingstroepen die daarvoor bijna per vierkante kilometer een geducht aantal inzet bereide soldaten zullen moeten kunnen inzetten, want bezetten, dat is heel wat moeilijker dan het aan de gang houden van een loopgravenoorlog, waarvoor Putin eigenlijk ook de troepen niet heeft. Omdat hij ook verdomd goed weet dat hij door de jeugdigere lichtingen heen is, die zelfstandig in stoottroepen zouden moeten kunnen optreden om de effectiviteit van de bezetting te zekeren.
Maar dat was voor Jetten allemaal niet aan de orde. Hij lichtte Putins strategie niet verder toe en de Kamer ondervroeg hem ook niet technisch nader op het punt van de logistiek en ravitaillering die Putin dan zou moeten borgen op dergelijke grote afstanden van de Zwarte Zee tot aan de Noordzeekusten. De Kamer nam het allemaal maar voor goede munt, wat Jetten hierover losliet. Maar het eerste deel van Dobbes vraag was een stuk ingewikkelder. “Dat is niet uit te leggen, dat je in plaats van aanvullende sancties voor meer druk op Rusland dingen gaat versoepelen en daarmee de Russische schatkist spekt”, zei Jetten dan ook. Nederland heeft de VS direct kenbaar gemaakt dit niet te doen. Jetten: “We zullen in elk contact dat we met de Amerikanen hebben hen proberen ervan te overtuigen om deze dieseldeal weer in de prullenbak te gooien’. Het roept opnieuw de vraag op in hoeverre de VS nog een bondgenoot is. Bij SP’er Dobbe althans. “Hoe kun je praten over bondgenoten als je zoiets doet?”, vroeg ze zich af. “Dat je als bondgenoot de vijand financiert?” Trump wil nog voor de tussentijdse verkiezingen (midterms) de hoge dieselprijzen omlaag krijgen in eigen land. De Amerikaanse president staat er slecht voor in de peilingen. Bij een slechte verkiezingsuitslag op 3 november verliest Trump de meerderheid in het Congres. Jetten denkt dat de actie überhaupt weinig zoden aan de dijk zet. “Meer diesel inkopen vanuit Rusland leidt niet tot een lagere prijs”, zei de premier. “Al helemaal niet voor de midterms. De schepen uit Rusland gaan nooit op tijd het Amerikaanse vasteland bereiken. Als ze überhaupt al Rusland kunnen verlaten.” Maar dat was ook niet de kwestie waarop de Kamer had moeten aanslaan. Die zou hebben moeten gaan over de schepen die wel de noordelijke en westelijke Atlantische aanvoerroutes zouden kunnen gaan blokkeren. Eventueel via de Oostzee, want Rusland heeft in Het Balticum op dit moment weel redelijk toegankelijke marinieposities in havenbekkens, al houdt het niet over. De brandstofprijzen daalden vlak na het weekend op de 16e oktober inderdaad even, maar krabbelden direct daarna alweer op.