Er ligt dus een volkomen voldragen wetsvoorstel bij de Tweede Kamer voor over de budgettaire positie van de Staat der Nederlanden voor het komend staatkundig boekjaar. Er zijn allerlei uitgavenposten gevoteerd. Maar de daarbij behorende dekkingen zijn niet afgeregeld. Dat was seder afgelopen zondag zonneklaar. Dus is er in wezen geen rijksbegroting. Niet bij benadering. De regering laat er geen twijfel over bestaan dat ze denkt dat alsnog nader te zullen kunnen regelen met een deel van de oppositie die ze op links zoekt en die steeds heeft gesteld — te beginnen met het aantreden van de oppositieleider Frans Timmermans –dat zij steeds meer beslag zal gaan leggen op de gelden of vermogenswaarden die “de bezittende vermogenden” hoe ze ook heten mogen en wat de aard van hun positie ook mag zijn wat betreft het vermogen en het aanwasperspectief ervan om de overheidstekorten die zich gaan voordoen alsnog te lenigen. Waar de centen ook zitten, de rijksoverheid zal ze vinden en onteigenen, en dus iedere spaarzaamheid en iedere beleggingsvaardigheid alsnog fiscaliseren totdat de pitten kraken. Frans Timmermans was daar al klip en klaar in. Werken zal niet lonen, sparen en voorzichtig zijn met uitgaven evenmin. Die nivelleringspathologie die de sociaal-democraten als sedert 1972 koesteren nadat Den Uyl was aangetreden zal leidend beginsel zijn bij de budgetteringspolitiek van Nederland. Dus zal ook de kleine spaarder de pineut zijn. Daar komt de Tweede Kamer nu ineens achter. Hoe is het mogelijk? Jetten weet met zekerheid dat geen van de regeringspartijen iets te winnen heeft bij Kamerontbinding en nieuwe verkiezingen. Want dan gaan CDA, VVD en D66 zwaar bloeden voor de wanstaltige dekkingspolitiek die ze voorstaan: de kiezer zal het afstraffen. Daarom kan hij zich voorlopig deze positiekeuze veroorloven, dat weet Jetten en zijn fractie maar al te goed. Toch is het ook wel wat vervelend dat de kleine spaarder ook aangepakt wordt en de nijverheid afgestraft die hij heeft ontwikkeld terwijl zovelen ten laste van de publieke kas het potverteren verkozen als levenshouding: het bekt niet lekker, daar komt nu ook de Tweede Kamer ineens achter. De extra handreikingen van het kabinet aan de Kamer leveren nog niet bij enige bandering de gewenste begrotingsdeal op. Linkse en rechtse oppositiepartijen vinden al heel lang dat werkenden te veel belasting betalen.
Ook hekelen alle partijen ineens om het hardst dat kleine spaarders “de dupe worden” van het nieuwe box 3-plan. Terwijl iedereen dat aan zag komen, dat via Box 3 het bestendig staatsbankroet dat nakend is uitgesteld wordt al is surcéance aangevraagd. Heinen, Mininister van Financieë liet daarover steeds geen twijfel voortbestaan. Goed. Het kabinet deed afgelopen week een nieuw bod aan de oppositie in de zoektocht naar steun voor de prinsjesdagplannen. De bezuinigingen op de sociale zekerheid zijn van tafel, box 3 wordt op een hoogst duistere wijze iets verbouwd en de koopkracht wordt iets verbeterd. Hoewel het grote stappen zijn, is de Kamer uiteraard nog niet tevreden, niet aanstonds. Daarvoor is het nog niet de tijd.. De thans losbarstende voor de hand liggende kritiek richt zich vooral op het belastingplan van het kabinet, want de inkomstenbelasting gaat volgend jaar met bijna 4 miljard euro omhoog. Vanaf 2030 gaat het om bijna 8 miljard euro. Een groot deel van dit bedrag is het gevolg van keuzes die zijn gemaakt door het kabinet-Schoof. Zo’n 3,4 miljard euro vloeit voort uit nieuw beleid. Het gaat om de zogenoemde vrijheidsbijdrage, waarmee uitgaven voor defensie worden betaald. Wat deze uitgaven zullen zijn, waar ze aanbesteed gaan worden, met welk doel en in welk organisatorisch kader, dat staat nog steeds nergens. Zal dat op nationaal niveau gebeuren voor de eigen krijgsmachtonderdelen, in Unie-verband of in het verband van een Europese Defensie-asssociatie, dat blijft duister en ook hoe zich dat rijmt met de toekenning van weer nieuwe astronomische posten van schenkingen aan het voortworstelend Ukraïnsche Landleger. Terwijl dat toch al op het niveau van de Rijksbegroting aangegeven had kunnen worden. Zolang hier geen “miljarden worden verschoven”, is de oppositie niet bereid het belastingplan te steunen. Linkse en rechtse partijen eisen een flinke lastenverlichting. De koopkrachtverbeteringen die het kabinet heeft voorgesteld komen daar niet bij in de buurt. Als het belastingplan – waarin de belangrijkste financiële afspraken voor het nieuwe jaar staan – sneuvelt in de Kamer, komt het kabinet in grote problemen. Maar Jetten glimlacht blikkerend, want hoe langer hij kan rekken, hoe zekerder hij weet dat hij een burgenmeesterpost binnen zal kunnen slepen van een grote stad. Daar komt het op neer. En iedereen weet dat. De oppositie is het eens over de gewenste lastenverlichting, maar zit niet op één lijn als het over de dekking gaat.
Als er minder geld binnenkomt via de inkomstenbelasting, moet dit op een andere manier worden opgehaald. Dus zou de oppositie daar iets over moeten opmerken in technische in, wat het gaat hier om inbaarheden die uitvoering moeten kunnen krijgen. PRO wil natuurlijk dogmatisch als steeds het geld bij bedrijven en vermogenden halen, want de partij vindt de plannen van het kabinet “niet sociaal genoeg”. “Waarom verhoogt het kabinet de belastingen met miljarden voor werkende mensen, maar wordt er van de allerrijksten niks gevraagd?”, vroeg Kamerlid Luc Stultiens zich af tijdens het debat. PRO wil ook de winsten van oliebedrijven en techbedrijven belasten. JA21 wil de rekening betalen door minder geld uit te geven aan bijvoorbeeld klimaatbeleid en ontwikkelingssamenwerking. Ook valt met de partij “zeker te praten” over de bezuinigingen op de sociale zekerheid, zei Kamerlid Michiel Hoogeveen. Het verschil tussen de twee belangrijkste oppositiepartijen laat zien dat de brede deal waar het kabinet de hoop op vestigt niet realistisch is. Ook over box 3 is in de Kamer nog geen begin van overeenstemming. Dat is nu werkelijk belachelijk, omdat deze problematiek al meer dan drie jaar rechtsaanhangig is. Het kabinet wil vanaf 2028 een vermogenswinstbelasting invoeren. Dat betekent dat mensen belasting gaan betalen over gerealiseerde winst en niet over papieren winst. De staatskas loopt hierdoor tot en met 2040 ruim 18 miljard euro mis en deze miljarden moeten volgens de begrotingsafspraken wel worden gedekt. Het kabinet heeft het geld binnen hetzelfde domein gezocht, dus in box 3 en box 2. maar was is nu de eindoplossing die ze voorstaat? Niemand die het weet, behalve Heinen die dat vermoedelijk voor zich blijft houden nu hij door Jetten al meerdere malen volkomen belachelijk is gemaakt. Een doorn in het oog van de Kamer is de verlaging van de grens waarboven belasting moet worden betaald. Op dit moment geldt een heffingsvrij vermogen van bijna 60.000 euro. Het kabinet wil dit voor volgend jaar bijna halveren. Vanaf 2028 wil het kabinet een heffingsvrij inkomen (winst) van 1.000 euro per jaar invoeren als grens. Ook dat is een fikse verlaging, want dit bedrag was eerder op 1.800 euro gezet. Vrijwel de gehele oppositie hekelt dit plan. “De kleinere spaarder en belegger worden onevenredig belast”, zei Pieter Grinwis (CU). Vrijwel alle Kamerleden deelden deze stelling. SGP’er André Flach kwam met het voorbeeld van “Laurens” die flink had gespaard voor het kopen van zijn eerste huis, maar straks sneller belasting moet betalen over zijn spaargeld. Zelfs de coalitiepartijen zijn er niet blij mee. Wendy van Eijck erkende dat kleine spaarders “de dupe worden”. “Dat is precies het springende punt”, zei ze. Het VVD-Kamerlid is bereid om samen met de oppositie naar een oplossing te zoeken. CDA’er Inge van Dijk sprak van een “ongelukkig puntje” dat haar fractie “niet fijn” vindt. De Kamer werd het woensdag nog niet eens over een alternatief plan. Minister van Financiën Eelco Heinen zal donderdag reageren op de punten die in het debat naar voren kwamen. Dat zal me een klap geven! Dat gelooft u ook niet echt. Wat heeft dit alles nog met “democratie” te maken vraag ik u af. En velen met mij.