Partijen gaan toch weer kibbelen en soms vechten, maar dat systeem blijft overeind, want beide partijen hebben het voor hun claims nodig. Dat duurt tot 1648. Dan komt de Vrede van Münster. Die lijkt enorm veel op de wapenstilstand van 1609. En daarin zit een euvel. Want die wapenstilstand liet veel losse einden voor wat betreft de staatshuishouding waaronder de waterstaat. Daarover staat in de Vrede niets, alleen, dat de Gewesten, die nu definitief over die huishouding gaan, dat maar met de voormalige vijand – Madrid – en onderling moeten zien te regelen in uitvoeringsarrangementen. Die hebben de status van aanvullende verdragen. Dat wordt niks. Helemaal niks. Madrid heeft geen belangstelling voor de waterstaatsproblemen van zijn voormalige vijand. Het wil alleen dat Frankrijk niet via De Maas noordwaarts zal kunnen trekken.
Want Frankrijk is de aardvijand van Madrid. Het sluit zelfs defensieve allianties met de Mohammedanen, de Ottomanen tegen West-Europa binnen vallen. Het heeft geen idee dat Nederland een grondwaterpeil heeft dat voortdurend onderhevig is aan eb en vloed. Daarom wil Nederland ook een waterstaatsverdrag met de Zuidelijke Nederlanden. Omdat het met deze Nederlanden, die Habsburgs bezit blijven, zoveel riviertjes, beken en zelfs watergangen gemeen heeft. De Dommel, de Aa, de Tongelreep, de Gender, de Dieze, de Mark. En ga zo maar door. Deze stromen regelmatig langdurig over. En dan staan Eindhoven en Breda, maar ook Den Bosch langdurig blank. Karel V Habsburg de Roomse Keizer tot 1555 wist het goed. En hij wilde er dan ook echt wel wat aan doen. Met monniken. Want die konden heel erg goed polderen. Maar hert protestantse Nederland verjoeg die monniken. En wat nu? Overstroming na overstroming. Overal in dat rare Lage Land.
En omdat niemand precies weet wat hun inhoud moet zijn, zekere de diplomaten niet, blijft dat gesteggel zelfs aanhouden tot 1968. Dan worden de laatste exclaves achter de Nederlandse grenzen definitief geregeld. Maar de bebronning van al deze fiscabele feiten en toestanden is niet zo’n probleem meer. Daarom is deze studie in dat opzicht ook beperkt, omdat voor de digitale onderzoeker die bronnen thuis aannaderbaar zijn. Niet altijd makkelijk.