Demissionair minister David van Weel (Buitenlandse Zaken) heeft donderdag de 11e jongstleden de Russische ambassadeur in Nederland ter verantwoording geroepen vanwege de Russische drones in Polen. Een deel van die drones zijn met Nederlandse F-35-straaljagers uit de lucht gehaald. De Russische ambassadeur sprak rond 12.30 uur met een hoge ambtenaar van het ministerie van Defensie, zei Van Weel voorafgaand aan een Kamerdebat. “Daar is hem verteld dat dit onacceptabel is.” De reden voor de schending van het Poolse luchtruim maakt daarvoor volgens Van Weel niet uit. Meerdere Europese landen hebben de Russische ambassadeur op het matje geroepen. Zo is de ambassadeur in Polen al ter verantwoording geroepen. Van Weel is extern vertegenwoordiger van het gastland van het Internationale Permanente Strafhof. Aan de Van Alkemadelaan. In de Haagse Duinen. Dat is een positie die steeds verplicht tot absolute neutraliteit inzake situaties die onder de rechtsmacht van dat Hof kunnen vallen. Van Weel windt er geen doekjes om. De Russen zijn schuldig. Tot op het bot. Is dat nu in overeenstemming met dat neutraliteitsbeginsel? Van het gastland? Want let op: de Veiligheidsraad kan beslissen dat deze drone-situatie valt binnen de jurisdictie van dat Strafhof.
Diplomaat Andrey Ordash zei na afloop dat Polen nog geen enkel bewijs heeft geleverd om te kunnen stellen dat de neergehaalde drones Russisch waren. Ook Spanje, Roemenië en de Baltische staten hebben volgens Van Weel met Russische ambassadeurs gesproken. In de nacht van dinsdag op woensdag vlogen Russische drones over Polen richting Oekraïne. Volgens Polen is het luchtruim negentien keer geschonden. Rusland was niet van plan om Polen aan te vallen, zei het Russische ministerie van Defensie. Toch is de Russische schending van het Poolse luchtruim een escalatie in het conflict tussen Rusland en de NAVO. Polen vermoedt namelijk dat het om een bewuste actie van de Russen gaat. Premier Donald Tusk spreekt van een “grootschalige provocatie”. De Poolse president Karol Nawrocki denkt dat Rusland het reactievermogen van de NAVO wilde testen. Net als in het geval MH-17. Dat ook onder de jurisdictie van dat Permanente Strafhof had moeten vallen.
Maar ja: de VN-Veiligheidsraad komt bijeen. Dat plaatste de kwestie een een mondiaal perspectief. China en India spitsen de oren. Het is voor het eerst sinds de start van de oorlog in Oekraïne dat NAVO-troepen Russisch militair materieel hebben vernietigd op eigen grondgebied. De drones zijn met behulp van Nederlandse gevechtsvliegtuigen uit de lucht gehaald. De straaljagers zijn eind augustus geland in Polen met als doel om samen met Noorwegen drie maanden lang het NAVO-luchtruim boven Oost-Europa te beschermen. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties komt op verzoek van Polen bijeen voor een spoedzitting, werd donderdag bekend. Het is nog niet duidelijk wanneer de zitting plaatsvindt. In de raad zitten vijf vaste en tien wisselende landen. Rusland is een van de vaste landen en is naar alle waarschijnlijkheid aanwezig bij het overleg. Verder heeft Polen het vliegverkeer langs de grens met Belarus en Oekraïne beperkt. Van zonsopgang tot zonsondergang mogen er alleen bemande toestellen vliegen, mits die aan extra eisen voldoen. Toestellen moeten een vluchtplan hebben en voortdurend in contact staan met de luchtvaartautoriteiten. De maatregel geldt tot 9 december.