Bepaald aan de buis gekluisterd zat ik niet direct om gade te slaan hoe onze volksvertegenwoordigers elkaar vliegen afvingen. Het was eigenlijk een derde rangs-voorstelling waarbij de regisseur overduidelijk bezopen was, de acteurs van de straat geplukt en de inspeciënt chronische lunatiek. Nederland dreigt in de economische tang gekraakt te worden van alle EU-staten die zich al jarenlang niet houden aan het begrotingstechnisch stabiliteitspact. Dat is het pact waarin van de partijen begrotingsdiscipline vereist wordt. Het is eigenlijk nog belangrijker dan het Verdrag van Lissabon uit 2004. Het Stabiliteits- en Groeipact (SGP) komt neer een reeks afspraken tussen landen van de Economische en Monetaire Unie (de ‘eurozone’) die de waardevastheid van de euro moeten garanderen. De burgers van de Unie kunnen hun regeringsleiders er niet op aanspraken. De regeringsleiders kunnen dat onderling wel doen. En dat ze dat doen, als het weer eens de spuigaten uitloopt vooral bij de staten rondom het middellandse zeebekken, ja, dat is dwingende werkhypothese.
Nu hebben de staten beloofd in juni 2025 dat ze allemaal hun defensieuitgaven flink gaan ophogen tot 5% BBP. Dat is dus echt veel. Dat is gebeurd ten overstaan van Trump, de betoverende NAVO-opperbevelhebber. We weten dat die Middellandse zeelanden dat niet gaan doen in overeenstemming met dat stabiliteitspact. Dat gaven ze toe. Spanje voorop. Stuitend eerlijk, eigenlijk. Het pact is in 1997 tot stand gekomen met als doel de stabiliteit van de nieuwe Europese munt, de euro, te garanderen. De gedachte was en is als in veel landen de tekorten uit de hand lopen, dat leidt tot opdrijving van de rente en tot een verzwakking van de munt door hogere inflatie. Een oplopende schuld kan in extreme gevallen zelfs leiden tot het faillissement van overheden. Dat leek voor Europa wellicht ondenkbaar, maar de kosten van vergrijzing zouden in bijna alle landen van de EU tot exploderende schuldquotes kunnen leiden. Regeringen maakten al in het Verdrag van Maastricht afspraken over een maximaal begrotingstekort van 3% van het bruto binnenlands product (bbp) en een maximale overheidsschuld van 60% van het bbp.
In het Stabiliteitspact werden die afspraken nader ingevuld en werd afgesproken wat moet gebeuren als landen toch een hoger tekort hebben. Landen als Nederland en Duitsland wilden hier harde afspraken over voordat ze hun eigen, sterke munt zouden inruilen voor de euro. Goed, dat pact kwam er. We wisten nog niets van een voortdurende oorlogsdreiging voor de Unie vanuit de Russische Federatie. Die is er nu wel. Door de Unie. Door Ursula von der Leyen. En we weten dat wederom geen van de Middellandsezeestaten hun defensie nationaal gaan herijken. Met het oog op een Unie-leger. Dat weten we, want ook dat geven ze toe.