Dat het Oekraïne-conflict grote prestigeschade voor de Europese Unie gaat opleveren, wordt eigenlijk nauwelijks betwijfeld, reeds omdat Ursula von der Leyen zo enorme externe profilering heeft betracht van het Europese defensievermogen. De Unie steunde Kiev en daarop kon deze staat Oekraïne onder alle omstandigheden rekenen, zelfs via grondtroepen. Maar als nu inderdaad deze winter nog ingezet gaat worden op een wapenstilstand onder de supervisie van Trump en zonder Brusselse inmenging, dan moet Kiev enorme territoriale concessies gedogen en een gegarandeerde neutraliteitsstatus aannemen, zonder ook maar op de NAVO enig beroep te mogen doen. Dan zullen de loopgraven tijdelijk verlaten mogen worden, terwijl het Kremlin op verdere vergelding zint, want Zelensky en de zijnen zullen boeten voor het verraad aan het panslavistische ideaal. Het Kremlin zegt mij iets te vaak dat Zelensky “eigenlijk” een jood is. Dan weet je wel wat de doem is die aan de horizon dreigt. Brussel zal bij de verkennende gesprekken voor de wapenstilstand hoegenaamd geen rol meer mogen spelen. Het zal daarin berusten. Toen het EDG-verdrag werd gecomponeerd, was zieltogend Europa óók in een vergelijkbare positie. Het had zichzelf volkomen uitgeput in de jongste wereldoorlog en stond bij de USA ondelgbaar in het krijt. De Angelsaksen hadden volledig gedemobiliseerd. Stalin niet.
Die zond integendeel nieuwe bezettingstroepen Hongarije en Tsjecho-Slowakije in en verplichtte de Balkan tot de dienovereenkomstige erfdienstbaarheden. Stalin wilde dat Duitsland eeuwigdurend neutraal zou zijn en verder dat dat gegarandeerd zou worden in VN-verband. Parijs stelde niets meer voor in dat opzicht, Londen evenmin. Dat kun je goed zien aan het EDG-verdrag. De Europese partners gaan onderling op wederkerigheidsbasis inspanningsverplichtingen aan. In artikel 16 wordt dat geregeld. De deelnemende staten zullen elkaar de binnenlandse verdediging borgen tegen aanvallen van enigerlei aard met militaire doeleinden, van iedere vreemde mogendheid via homogene formaties met Europese status en die ook gewoon zijn belast te zijn met de bescherming van de burgerbevolking. De deelnemers laten de NAVO toe zich ervan te vergewissen dat dit effectief gebeurt en dat de Europese Strijdkrachten toegerust zijn voor de verwezenlijking van deze doelen. Mocht het nodig zijn, dan kan het EDG-leger zich tot die NAVO wenden. De afhankelijkheid van Washington wordt dus als feit aanvaard. En voorlopig lijkt mij dat in een overgangsperiode niet onrealistisch. Titel III van het EDG-verdrag regelt de organisatie en administratie van deze Europese Strijdkrachten en zorgt voor de financiële bijdragen die de deelnemers moeten borgen. De deelnemers zullen daartoe zekerheden stellen. Ik zou in een regeerakkoord eens uitwerken hoe dat moet gebeuren, dat laatste, en daarbij niet terug willen vallen op de eurobonds, die straks, dat weten we allemaal verdomd goed, het papier niet waard zijn waarop deze toonderbiljetten worden gedrukt. Dat de Fransen daarin geen graten zien, is ook duidelijk; die leven al jaren van de rente van hun Europese schulden. Ik zou geen regering willen gedogen die niet een duidelijke inventarisatie heeft gemaakt van de schulden die dat EDG-leger gaat belopen. Maar ik vrees dat de personen die aan de knoppen zitten zich daarover niet druk zullen maken. Ook zij willen wel de Franse slag voeren bij deze inhaaloperatie, koste wat het latere generaties kosten mocht. Zij werden zelf immers groot via blanco cheques.