Het was duidelijk dat deze en dergelijke spanningen uiteraard multi-interpretabel zijn. Er is op dit moment eigenlijk bij het Westen niemand die doorgrondt waar Poetin strategisch op uit is, anders dan dat hij zijn geopolitieke doelen in 2007 glashelder uiteenzette op de Europese Veiligheidsconferentie te München. Hij wil een universeel erkende en gegarandeerde vrije doorvaart vanuit Odessa en Sebastopol door de Bosporus, de Zee van Marmara, de Dardanellen naar de twee Hellesponten met ongehinderde doorvaart naar de poorten van Hercules bij Gibraltar. De Oekraïne mag niet bij de NAVO. De Russische bevolkingsgroepen in de Donjetsregio moeten een zelfbestemmingsrecht hebben en moeten lid kunnen zijn van de Russische Federatie. Men bedenke dat de Russen de Oekraïne hebben mogen naasten krachtens het overeengekomene in Jalta 1944 en dat zij dat alleen maar niet deden omdat ze daarvoor geen bezettingstroepen konden vrijmaken. Met het Kremlin is in Jalta ook afgesproken dat het Sovjetleger mocht doorstoten naar de Oder-Neisse-linie en dat er vervolgens een gedetailleerde vredesregeling zou komen met alle geallieerden als partij en zonder Duitsland als mede-onderhandelaar. Die is er niet gekomen door obstructie van Washington en Londen. Stalin wilde niet meer met de Duitsers onderhandelen, want dat dat zinloos was had de geschiedenis de Russen steeds weer geleerd: geen neutraliteitsverdrag, geen non-agressiepakt, geen bondgenootschap, hoe dan ook kon Berlijn weerhouden van dagdromen over een herstichting van een Teutoons Rijk. Waarin de Duitsers heersers zouden zijn.
Wat Stalin met Duitsland voorhad, was dat het een autonome ontwapende staat zou zijn. Roosevelt was akkoord. Churchill niet. Die vreesde dat Stalin Centraal Duitsland dan zou gaan bezetten als voorpost voor een voortgezette oorlog met het Westen. G.B.J. Hiltermann zette in zijn proefschrift de verschillende voorstellen die Stalin liet doen door Molotov grondig uiteen. Ze komen overeen met de politieke lijn die Peter de Grote startte. Catharina de Grote nam die over. Het Huis Romanow volgde deze lijn ook en Stalin wilde in dat opzicht die tsarentraditie voortzetten. Poetin ook. Of hij denkt deze lijn echt te kunnen verwezenlijken, weet hij misschien zelf niet eens. Zijn Veldleger, hoezeer ook naar aantallen groot, is in de Oekraïne echt niet slagvaardig gebleken en heeft uitermate traag geopereerd, maar op een gegeven moment gaan aantallen tellen en die liegen er niet om. Europa kan daar ook via een universele, hoogstpersoonlijke dienstplicht die het dan bij verdrag zou moeten opleggen aan de deelnemende staten wellicht die aantallen nog opbrengen, maar niet de bijbehorende bereidheid oeverloos te lijden noch het moreel dat de Russen steeds in staat heeft gesteld in de meest hopeloze situaties uiteindelijk toch te beheersen. Ik suggereer niet dat er een Slavenziel is die lijden louterend maakt, noch dat de Russen overlopen van vaderlandsliefde, want dat hun heersers nooit een moer om ze hebben gegeven, staat in hun volkstraditie gegrift. Ik stel vast dat een EDG-leger inderdaad op te werken is, maar dat dat heel veel tijd gaat kosten en veel frustratie, omdat de oude tweespalt tussen Parijs en Berlijn meteen weer zal herleven. En dat dat EDG-leger nu wel gerechtvaardigd is en geen symptoom is van overspannen nationalisme, is mij ook duidelijk. Het is jammer, want het gaat heel veel kosten. Europa heeft voldoende uitgehaald om het Kremlin zeer achterdochtig te maken en dat zal niet snel veranderen. Wij betalen een gebrekkig EU-leiderschap dus duur, zoals de vis ook duur betaald werd. Kniertje wist er alles van.