De Loosduinse periode van Joachim le Sage ten Broek

Uiteraard kan onze Stichting er niet om heen uitvoerig aandacht te besteden tijdens deze wandeltochten door de kom van Loosduinen aan de persoon van Joachim le Sage ten Broek in Loosduinen en zijn bijzondere staathuishoudelijke betekenis voor de Nederlandse actuele positie als zelfstandige staat in Westelijk Europa. De Loosduinse periode van Joachim le Sage ten Broek (1775–1847) markeert een fascinerende overgang in zijn leven. Hij was een man van vele gezichten: ex-ambtenaar, vurig patriot, bekeerling en uiteindelijk de “vader” van de katholieke journalistiek in Nederland. Zijn tijd in Loosduinen (nabij Den Haag) beslaat grofweg de jaren 1811 tot 1823. Hieronder volgt een beschrijving van deze vormende jaren. Joachim le Sage ten Broek vond in het schilderachtige verstilde dorpje rust na de politieke storm die opstak na de restauratie van West Europa die plaats trof na de beslissende Slag bij Waterloo in 1815. Hij ervoer hier dat Koning Willem I van Nederland een beklemmende politiestaat maakte. Voordat hij in Loosduinen neerstreek, had Le Sage ten Broek een bewogen politieke carrière achter de rug. Hij was een overtuigd aanhanger van de Verlichting en de Bataafse Revolutie. Echter, door de politieke omwentelingen en zijn eigen ongezouten kritiek raakte hij zijn ambtelijke functies kwijt. In Loosduinen zocht hij aanvankelijk de luwte op. Hij vestigde zich op de buitenplaats Vliethof. Deze periode begon als een tijd van bezinning en intellectuele afzondering. Toen ervoer hij de grote ommekeer in zijn persoonlijke levensgang: Van Verlichting naar Bekering.

De belangrijkste gebeurtenis in zijn Loosduinse jaren was zonder twijfel zijn overstap naar het katholicisme. Hoewel hij protestants was opgevoed, raakte hij diep onder de indruk van de katholieke leer.1820: Le Sage ten Broek gaat officieel over naar de Rooms-Katholieke Kerk. Drijfveer: Hij zag in het gezag en de traditie van de kerk een noodzakelijk tegenwicht voor de (in zijn ogen) ontspoorde radicale ideeën van de Franse Revolutie. Hier, in Loosduinen bereidde hij de geboorte van de Katholieke journalistiek. In de rust van Loosduinen begon hij met zijn meest invloedrijke werk. Hij besefte dat de katholieken in Nederland — die destijds nog een tweederangs positie innamen — een eigen stem nodig hadden. Publicaties: Hij schreef talloze apologetische werken (ter verdediging van het geloof). Tijdschriften: Hij legde de basis voor bladen zoals De Godsdienstvriend, die decennialang het intellectuele gezicht van katholiek Nederland zouden bepalen. Hier openbaarde hij op geruchtmakende wijze de sociale leer die zijn maatschappelijke betrokkenheid deed blijken en waardoor hij een opponent werd van de liberale staatkunde van Willem I. Ondanks zijn focus op religie en schrijven, bleef hij een man van de praktijk. In Loosduinen zette hij zich in voor het bijzonder lager onderwijs: Hij hield zich bezig met de kwaliteit van de lokale scholen. Tevens werd hij actief voor de Armenzorg: Hij was daadwerkelijk betrokken bij het verbeteren van het lot van de minderbedeelden in de regio. De betekenis van deze periode is onmiskenbaar. De Loosduinse jaren transformeerden Le Sage ten Broek van een teleurgestelde politicus naar een gepassioneerde religieuze leider. Toen hij in 1823 naar de buurt van ‘s-Hertogenbosch verhuisde, was hij niet langer een eenling in de marge, maar de spil in de katholieke emancipatiebeweging.Zijn bekering zorgde destijds voor een enorme schok in de intellectuele kringen van Den Haag; het was hoogst ongebruikelijk dat een man van zijn status en verlichte achtergrond “terugkeerde” naar Rome. Hij startte nu confessionele partijvorming en kwam daardoor in de gevangenis, de Gevangenenpoort. In Den Haag. We gaan langs de verschillende monumenten die in Loosduinen aan hem herinneren.