De Stichting zet een aparte wandeling uit voor het traject vanaf Den Haag over de Vliet naar Forum Hadriani uiteraard per boot, waarbij ook leeftocht, vivres en vloeibare versnaperingen worden meegenomen. De gidsen daar zullen de passagiers en schepelingen verhalen over de betekenis van deze watergang vanaf de vroegste bezetting door Perzische Legioenen uit de Strategische Reserves die noordwaarts hun circulaire politionele brigades lieten uitzwermen volgens een vast schema tot aan Katwijk, waar de Romeinse marine een beurtvaart onderhield ter bevoorrading van de troepen die in Brittannië de Pax Romana moesten verzekeren tot, uiteindelijk, aan de Muur van Hadrianus. Daarvan zijn in deze regio tal van relicten in de negentiende eeuw en de tweede helft van de twintigste voldoende kundig gepreserveerd. De geschiedenis van de Vliet en Forum Hadriani en het steunpunt Leidschendam levert is een boeiend inzicht op over hoe waterbeheersing en stedelijke planning de basis legden voor het moderne Zuid-Holland. We gaan dus niet in op de militair strategische operaties van deze koloniale legioenen die vooral de Mithrascultus praktiseerden al moeten we die wel bespreken. We geven vanuit deze invalshoek een chronologisch overzicht van deze ontwikkelingen die deze streek rijp maakte voor blijvende sedentaire bezettingen en de doorontwikkelingen voor versterkte marktplaatsen waaronder uiteraard Forum Hadriani of Voorburg. In de daarbinnen gelegen Heerenstraat zijn nog steeds de restanten van deze annexatiepolitiek goed te traceren met een deskundige blik.
Rond uit een wereldhistorisch erfgoed. We moeten er zuinig op zijn. Onze Stichting hoopt daaraan bij te dragen in overleg met andere heemkundige belangenorganisaties. Deze Fossa, we zagen het al, doorkliefde ook Madestein: dat is onze connectie. Rond 47 n.Chr. gaf de Romeinse generaal Gnaeus Domitius Corbulo de opdracht om een kanaal te graven. Dit kanaal, de Fossa Corbulonis, verbond de monding van de Rijn (bij Leiden) met de Maas (bij Naaldwijk). Het Doel: Een veilige scheepvaartroute creëren voor Romeinse troepen en voorraden, zodat zij niet over de gevaarlijke Noordzee hoefden te varen. De Route: De huidige Vliet volgt nog steeds grotendeels het traject dat de Romeinse soldaten destijds met de hand hebben uitgegraven. We lopen door Forum Hadriani: De Noordelijkste Stad, een Oppidum die de Romeinen hier aard- en nagelvast vestigden en waarvan de meeste bezoekers aan de winkelgalerijen in de Heerenstraat niets weten. Langs dit strategische kanaal ontstond immers een nederzetting die uitgroeide tot de stad Forum Hadriani (gelegen in het huidige Voorburg). Het werd geen Colonia waarin de gezeten bewoners tegen duur geld ook het Romeinse staatsburgerschap met de bijbehorende burgerlijke rechten konden uitoefenen. Status: Rond 121 n.Chr. kreeg de stad marktrechten van keizer Hadrianus en werd het de hoofdstad van het gebied van de Cananefaten (Municipium Aelium Cananefatium). Leven in de stad: Het was een typisch Romeinse stad met een rechthoekig stratenplan, stenen muren, een badhuis en een haven aan de Vliet voor de handel in graan, vlees en aardewerk. We komen ook te spreken over het verval ervan en de Middeleeuwse transformatie tot middeleeuwse marktplaats met stapelrechten.
Met het vertrek van de Romeinen in de 3e en 4e eeuw raakte Forum Hadriani in verval en slibde de Fossa Corbulonis deels dicht. Herstel: In de 12e en 13e eeuw werd het kanaal opnieuw uitgegraven en verbreed om de afwatering van het omliggende veenmoeras te verbeteren en de handel tussen opkomende steden als Delft en Leiden te bevorderen. De Naam: De naam ‘Vliet’ werd de standaard aanduiding voor dit gekanaliseerde water. De Gouden Eeuw: leverde Voorburg een nieuwe status: fraaie buitenplaatsen langs het water, uitspanningen en herbergen, theekoepels en siertuingebiedenm. In de 17e eeuw werd de Vliet de “A1” van de Gouden Eeuw. Rijke kooplieden uit Den Haag en Rotterdam bouwden prachtige buitenplaatsen langs de oevers om de drukte en de vreselijke zomerse stank van de stad te ontvluchten. We bezoeken dan Hofwijck: Een van de bekendste voorbeelden is het landgoed van Constantijn Huygens in Voorburg, direct gelegen aan de Vliet en vlakbij de resten van het oude Forum Hadriani. De situatie vandaag laat nog veel hiervan zien al is het landschap wel enorm aangetast en zijn veel siertuinen omzeggens vernield. Vandaag de dag is Forum Hadriani een beschermd archeologisch monument (Park Arentsburg). Hoewel de Romeinse gebouwen zijn verdwenen, stroomt de Vliet nog steeds door het landschap als een levende herinnering aan de Romeinse techniek. Bij opgravingen in de Vliet zijn houten palen gevonden die met dendrochronologie (jaarringenonderzoek) precies gedateerd konden worden op de herfst van het jaar 50 n.Chr., de bouwtijd van Corbulo. Dit is de langste en ingewikkeldste tocht van onze Stichting, waarbij vooral nog omgezien moet worden naar assurantietechnische zekering van de deelnemers die daarop inschreven, daar zij zich zullen doen transporteren via vaartuigen die deze tocht met gidsing goed aankunnen. Daarover zal de Stichting een stel reisverzekeringen moeten afsluiten in overleg met het toeristisch verkeerswezen dat daartoe standaarden ontwikkelde.