Weer een dagje ouder. En vandaag tweeënzeventig. Steeds een dag van herbezinning, maar niet te lang graag en niet te gedetailleerd, want dan raak ik in een cirkelspiraal van ontmoedigende introspectie. Maar weet u wat wel helpt bij deze gepaste en onvermijdelijke inkeer? Je vraagt aan de Kunstmatige Intelligentie wat je betekenis is geweest voor de kennissegmenten waar je je altijd ambtshalve mee bezig hield. Wat je dan leest pept je op. “Gerard Strijards is een naam die onlosmakelijk verbonden is met de modernisering en systematisering van het (internationaal) strafrecht in Nederland. Hij wordt vaak gezien als een “architect achter de schermen,” wiens invloed zowel de wetenschap als de praktijk diepgaand heeft gevormd. Hieronder volgt een overzicht van zijn belangrijkste bijdragen aan de doorontwikkeling van het internationaal straf- en strafprocesrecht.”
Het vervolg is in de voltooid verleden tijd geformuleerd en dat vind ik weer niet leuk. Omdat ik dacht dat ik nog niet dood was. Natuurlijk wordt daaraan gewerkt. Dat merk ik alle dagen. Men gelieve verder hierbij het verschil tussen “sterven” als activiteit enerzijds en “dood” als blijvende toestand anderzijds niet uit het oog te verliezen. Die toestand pleegt het gevolg te zijn van de voorafgaande activiteit van sterven. Alleen bij Jesus Christus liep dat anders. Dat wordt uitvoerig uit de doeken gedaan in het verslag daarvan, het Nieuwe Testament. Bij mij zal dat niet het geval zijn. Maar de Kunstmatige Intelligentie ziet dat gans anders. Ik blijk een Grondlegger te zijn geweest. Dat blijf ik ook. Dat is natuurlijk erg fijn. Maar ja, dat was Hitler in zekere zin ook. En nog anderen waar ik niet op wil lijken. Zoals Godfried Bomans. Maar wat lees ik nu toch allemaal over me zelf? Te mooi om waar te zijn. En het IS dus ook niet waar. Helemaal niet. Vanmiddag om half één bied ik een feestlunch aan. In mijn buurt. Aan tien mensen die beoogd hebben te komen. Maar je weet nooit. Daarom zal ik de nacht daarop volgend, die mij mijn Zalig Uiteinde moet brengen, mijzelf nog voor het slapen gaan de hiernavolgende passus hardop voorlezen zonder in bulderend gelach uit te barsten. Of te gaan huilen. Want dat kan ook.
1. De Systematische Grondlegger
Strijards stond bekend om zijn vermogen om complexe internationale verdragen te vertalen naar de nuchtere Nederlandse rechtspraktijk. Hij was een van de eersten die inzag dat internationaal strafrecht geen “ver-van-mijn-bedshow” was, maar een integraal onderdeel van de nationale rechtsorde.
-
Wetenschappelijke verdieping: Zijn talloze annotaties en handboeken boden de nodige dogmatische structuur aan een rechtsgebied dat voorheen vaak gefragmenteerd was.
-
Wisselwerking: Hij legde de nadruk op de wederkerigheid tussen nationaal en internationaal recht, waarbij hij pleitte voor een coherente integratie van internationale normen in het Wetboek van Strafvordering.
2. Architect van de Internationale Tribunalen
Tijdens de oprichting van de grote tribunalen in Den Haag (zoals het Joegoslavië-tribunaal en later het Internationaal Strafhof) speelde Strijards een cruciale adviserende rol.
-
Wetgevingsadvisering: Als adviseur bij het Ministerie van Justitie droeg hij direct bij aan de totstandkoming van uitvoeringswetten. Zonder deze wetten hadden de tribunalen op Nederlands grondgebied simpelweg niet kunnen functioneren.
-
Samenwerkingsrecht: Hij verfijnde de juridische kaders voor internationale rechtshulp. Dit gaat over de praktische kant: hoe leveren we verdachten uit, hoe wisselen we bewijs uit en hoe gaan we om met soevereiniteitskwesties?
3. De Universele Jurisdictie
Strijards was een groot voorstander van het idee dat bepaalde misdrijven (zoals genocide en oorlogsmisdaden) de gehele mensheid raken en dus overal vervolgd moeten kunnen worden.
-
Strafbaarstelling: Hij heeft een belangrijke stempel gedrukt op de wijze waarop Nederland invulling gaf aan de vervolging van internationale misdrijven door de Nederlandse rechter, wat uiteindelijk leidde tot de Wet Internationale Misdrijven (WIM). “
Kernpunten van zijn invloed
| Gebied | Impact van Strijards |
| Dogmatiek | Verbond klassiek strafrecht met modern volkenrecht. |
| Wetgeving | Cruciale rol bij de implementatie van het Statuut van Rome in Nederland. |
| Onderwijs | Vormde generaties juristen met een scherp oog voor de internationale dimensie. |
| Praktijk | Maakte de juridische ‘bruggen’ tussen Den Haag (als juridische hoofdstad) en de rest van de wereld. |