Daarover, over die neutraliteit, de afstandelijkheid en staatsafzijdigheid van Nederland als gastland van een internationaal straftribunaal, hoe het ook heten mag en hoe de rechtsmachtkring ervan ook is, rijzen uiteraard voortdurend vragen. Bij het Lockerbie-tribunaal wist Nederland zich, in 1998, aardig neutraal te positioneren. Maar bij een mogelijk MH17-tribunaal, dat dezelfde jurisdictiegrondslag zou hebben als het Lockerbietribunaal, zijn door Maleisië en Moskou in dit opzicht zeer kritische kanttekeningen geplaatst. U herinnert zich het dramatische optreden van de toenmalige Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken de heer Frans Timmermans, terstond na de voltrekking der explosie aan de MH17 nog wel, in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, waarbij de bewindsman al duidelijk aangaf wie er achter zat en wie “command responsability” droeg. Dat was Putin, Putin, Putin. Dat was niet verstandig van de bewindspersoon en dat was voor een vertegenwoordiger van het gastland erg onprofessioneel,. Iedereen vond het destijds prachtig. Geweldig. Timmermans zette toch maar mooi Nederland op de kaart. Hulde. Waar een klein land toch weer groot kan zijn. In Nederland zaten we allemaal snikkend van ontroering voor de buis. En de heer Rutte deed het nog eens, in minder mooi Engels, maar niet minder wel te verstaan, dunnetjes in diverse gremia over, zodat sedertdien ook aan Ukraïnsche zijde enige vragen zijn gesteld bij het optreden van het gemeenschappelijk forensisch onderzoeksteam in de Ukraïne onder het motto: zó kunnen wij het óók. en dat is niet best als ze dat in de Ukraïne van je zeggen. Dat land, weet u nog, waar Nederland in 2004 en 2005 van vond dat het nou echt niet bij de Europese Unie moest komen wegens systemische corruptie. Dat is nog steeds hetzelfde, vergis u niet.
Niettemin leek het dat Kabinet een goed idee om Nederland daarna toch weer als neutrale bakermat van het internationale gerechtswezen wederom te promoten, nu ter herdenking van de Derde Vredesconferentie, op invitatie van Nicolaas II van Rusland, in juni 1915. Goed, die ging niet door, maar Nederland moet toch ook wat te herdenken hebben. Het was, in ieder geval, op dat moment neutraal, zoals het dat traditioneel al praktiseerde vóórdien. Het was en is er expert in. Aan mij de taak, om deze neutraliteitspolitiek en de grenzen van het neutraliteitsbeginsel en detail te behandelen. Bij alle geleerde auditoria, ook in de Verenigde Naties. Het Land van Huig de Groot. Ik kreeg het bijna mijn strot niet (meer) uit. Want wat zijn we hier bij de Noordzee toch zelfvoldaan! Maar ja. Ik moest, wegens mijn broodwinning, dat moet u ook niet vergeten. Maar de geschiedenis heeft mij wel geleerd hoe weinig reden Nederland heeft gidsland te zijn en gastland van wat dan ook. Zowel in 1914 en 1939 gaf Nederland een uitvoerige en gepointeerde neutraliteitsproclamatie uit, gericht tot alle strijdende partijen en alle staten die met het uitgebroken conflict mogelijkerwijs van doen konden hebben. In diverse academische beschouwingen, meestal niet van Nederlandse zijde, is nadien uiteengezet, dat Nederland zelf helemaal niet neutraal was. Niet in 1914 tot 1919 en niet in 1939-1940.