Het was voor het eerst dat leiders van een democratisch gekozen en goed functionerend land zijn aangeklaagd. Israel heeft een goed functionerend rechtsstelsel en heeft eerder al laten zien er niet voor terug te deinzen om premiers te veroordelen, zoals voormalig premier Ehud Olmert. Ook premier Netanyahu is momenteel verwikkeld in een rechtszaak. De keuze om toch arrestatiebevelen uit te vaardigen is daarom tamelijk bizar. Maar, naar al vrij snel vanuit ICC gelekt werd naar Nederlandse mainstreammedia, de aanwending door Khan van zijn bevoegdheid om een inbeschuldigingstelling uit te brengen en te dagvaarden was uitgesproken lichtvaardig geschied. Het was een zogeheten frivolous complaint. Of lichtvaardige indaging. De rechtsingangkamer van ICC had niet eens de tijd gekregen om de inbeschuldigingstelling als feitencomplex te bevestigen via het complementariteitsbeginsel dat de grondslag is voor de aanwending van enige jurisdictie door het Internationale Permanente Strafhof: dat beginsel houdt in dat het Hof alleen rechtsmacht aan zich kan trekken als geen nationale staat bereid is effectief rechtsmacht te claimen in en over het voorgelegde geval en zulks bereidwillig kan uitoefenen met alle geoorloofde middelen die het internationale strafrechtshulpverkeer toestaat. Door uitlevering van de daders, overdracht van alle strafvordering die derde staten zouden kunnen uitoefenen, met alle dwangmiddelen van dien zoals internationale arrestaties, inbeslagnemingen, verbeurdverklaringen, onttrekkingen aan het verkeer, gerechtelijke plaatsopnemingen, andere bewijsvergaringsmethodes en de overdracht van getuigen en eventueel deskundigen. Dit geheel noemt men ook wel de corroboration of indictment, de gerechtelijke ratificatie of goedkeuring van de tenlastelegging als bevattende enig delict dat onder de statutaire rechtsmacht valt van het Permanente Strafhof. Op het moment dat Khan de inbeschuldigingstelling de wereld inslingerde terzake de bevelsverantwoordelijkheid voor genocide op Palestijnen was zulk een gerechtelijke bevestigingsbeschikking nog NIET voorhanden. Die had Khan nagelaten aan te vragen. En zulks om de aandacht af te wenden van persoonlijke gedrag dat als seksueel ongeoorloofd was aangemerkt in diverse klachten, aangiften en getuigenverklaringen.
Het gold hier dus geen defect dat te wijten was aan enige administratieve slordigheid. Toch verklaarde de toenmalige Minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet Schoof meteen daarop dat, mochten de verdachten in Nederland arriveren uit welken hoofde dan ook, ze ten verzoeke van Khan terstond zouden worden gearresteerd en in VN-detentie zouden worden geplaatst. Khan had dit alles opgezet met voordacht om de attentie af te wenden van het hem verweten ongepast gedrag. Ongepast gedrag dat betrekking had op schending van de seksuele integriteit van vrouwen. Tegelijkertijd bleek dat een naaste medewerker van Khan in mei 2024 al stelde dat de aanklager zich seksueel ongepast had gedragen. Dus ruim voordat de tenlasteleggingen tegen de Israëlische bewindspersonen wereldkundig waren gemaakt. Dit bericht kwam naar buiten vlak voordat hij aankondigde dat hij arrestatiebevelen wilde laten uitvaardigen, een brisante timing. Die medewerker is van Maleisische afkomst. Zij is sedertdien uiteraard meermalen gehoord en ondervraagd en trekt niets van haar aantijgingen in. De hoofdaantijging is dat Khan haar dwong tot seks in een hotelkamer in New York, toen hij in december 2023 in New York was. Zij stelt dat ze probeerde om de kamer uit te gaan, maar dat hij haar tegenhield en haar uiteindelijk dwong tot seks. Dat stond in haar verklaring, die was ingezien door The Wall Street Journal, een Amerikaanse krant. Tot nu toe ontkent Khan in alle toonaarden. Toch is hij sinds mei 2025 met vrijwillig verlof, alleen dan tijdelijk. En door druk van de Assembly of States Parties, de staten die de rechtsmacht van het Permanente Strafhof uitdrukkelijk bij verdrag hebben erkend. Khan stelde toen zelf dat het onderzoek naar hem bijna was afgerond. Maar het leidde tot veel onduidelijkheid: want waarom zou hij dan toch tijdelijk verdwijnen? En zijn tijdelijke afwezigheid is dus gebleven tot nu. Zelf stelde hij dat het in het belang van het ICC was. Maar is hij degene die dat bevoegd kan vaststellen? Dat blijft dan de vraag. En ze is onder deze omstandigheden politiek gepolariseerd. Het gastland dat hierbij onvoorwaardelijk neutraal moeten blijven kan er om meer dan één reden geen antwoord op geven. Het zou daarmee immers zijn gastlandverplichtingen waarop artikel 3 van het Statuut van Rome doel ernstig schenden.
Maar kan deze vraag eigenlijk nog wel in een onpartijdige context gesteld worden, laat staan beantwoord? Is hier geen sprake van een complot tegen Khan of tegen ICC? Want deze vragen betreffen de integriteit van ICC ten principale. En velen zien welberedeneerde complotten, georkestreerd door de geheime dienst van Israël, de Mossad. Veel mensen zien de beschuldigingen aan het adres als een poging van Israël om hem in diskrediet te brengen. Zij wijzen dan op eerdere beschuldigingen en intimidatie tegen de voorganger van Khan, Fatou Bensouda. Het is lastig om te achterhalen wat er precies klopt van die aantijgingen, maar het is duidelijk dat Israël fel gekant was tegen het beleid dat Ben Soeda voerde. Het idee is dan dat Israël dezelfde lijn zou doorzetten bij de huidige aanklager. Het lijkt erop dat Qatar dit vermoeden ook heeft. Volgens een artikel van The Guardian zou Qatar twee private consultancybedrijven onderzoek hebben laten uitvoeren naar de vrouw die klaagde over Khan. Hieruit kwam naar voren dat het idee was dat de vrouw op een of andere manier door Israël was aangezet om Khan aan te klagen. En nu schreef The Wall Street Journal dat de Qatarese regering gezegd zou hebben dat ze voor Khan zouden opkomen, als hij door zou zetten in zijn acties tegen Israël. Het lijkt er dus op dat Qatar dit onderzoek zelfstandig heeft ingezet. Maar het laat vooral zien dat het een illusie is dat het ICC volledig onafhankelijk kan werken. De onderzoeken van de twee private bedrijven konden echter ook niet bewijzen dat de vrouw enige connectie heeft met Israël. Nog meer brisant is dat Khan wel druk zou hebben gelegd op de vrouw, juist vanwege het feit dat hij net bezig was met de zaak tegen Israël. Dat stond in de verklaring van de vrouw. Daarom zou zij haar beschuldigingen moeten intrekken. Nieuwe lekken zijn inmiddels hun werking gaan doen. En nu is dus een nieuw artikel verschenen in The Wall Street Journal. Daaruit bleek dat een van de twee boven aangeduide private bedrijven in ieder geval toegaf onderzoek gedaan te hebben in een zaak ter verdediging van het ICC. De krant heeft contact met een anonieme getuige, die daarnaast ook opnames heeft overlegd aan de krant. De verklaring van deze getuige is ook in handen van de FBI. Het bleek namelijk dat de operatie van de twee bedrijven ook gericht was op medewerkers van het ICC met de Amerikaanse nationaliteit. In de opnames zijn gesprekken te horen van medewerkers van de consultancybedrijven. Daarin noemen zij Qatar als opdrachtgever. Ook is te horen dat een van de medewerkers zegt dat Khan bang was om arrestatiebevelen uit te geven, maar dat Qatar beloofd had hem te steunen. Een advocaat van Khan stelt dat hij niks te maken heeft met deze twee bedrijven. Qatar ontkent ook in alle toonaarden. Daarnaast bespraken de medewerkers het idee dat de vrouw stiekem een Israëlisch paspoort zou hebben. Uiteindelijk is het onderzoek op niets uitgelopen, omdat er geen connecties bleken te zijn tussen de vrouw en Israël. De Invloed van Qatar zou dus verreikend zijn. Toch past het wel in de werkwijze van Qatar. Het land probeert om de invloed te vergroten, met geld en macht. Daarvoor gebruikt het onder meer Al Jazeera, een Qatarese staatsomproep. Die heeft wereldwijd invloed op honderden miljoenen mensen. Maar kritiek op Qatar is hier niet te horen. Meer brisant is een schandaal in Israël zelf, Qatar-gate genaamd. Naaste medewerkers van nota bene premier Netanyahu zouden zijn omgekocht door Qatar, om positief te spreken over Qatar gedurende de oorlog met Hamas. Het onderzoek hiernaar is nog gaande. Daarnaast staan de Qatari’s ook op goede voet met Amerika, terwijl ze tegelijkertijd Hamas huisvesten in hun land. Overigens zijn er nu ook berichten dat hier mogelijk een eind aan zou komen. Maar het laat de dubbele rol zien van de Qatari’s. Maar het lijkt er toch op dat ze hun hand nu overspeeld hebben, door de bemoeienis met het ICC. Het lijkt er namelijk niet op dat de aanklacht van de vrouw iets te maken heeft met Israël. Sterker nog: het ligt voorlopig nog veel meer meer voor de hand om te vermoeden dat Khan de arrestatiebevelen toch heeft doorgezet om af te leiden van zijn eigen problemen, maar ook dat is voorlopig nog speculatie.