Natuurlijk komt het voor dat tijdens een kabinetsperiode zich zulke onvoorzienbare uitzonderingstoestanden voordoen dat een Rijksbegroting steeds weer voorzien moet worden van suppletoire amendementen. Dan komen er toch weer hoofdstukken bij aan dat oorspronkelijke regeringsontwerp, die soms in aard, strekking en zwaarte van financiële verplichtingen het aanvankelijke ontwerp volledig overtreffen en zelfs wegdrukken. Dat gebeurde het extraparlementaire minderheidskabinet van Cort van der Linden 1913-1918. De externe oorzaak daarvan was het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog – zoals ik deze massakrijg in Europa maar even aanduid. Die oorlog liet wonder boven wonder het Nederlandse grondgebied in Europa en overzee onaangetast nu Nederland tijdig een volledig dekkende neutraliteitsproclamatie had weten uit te brengen die alle oorlogvoerenden uiteindelijk bevredigde, al was ook dat weer kantje boord.
Maar Nederland moest mobiliseren, te land, ter zee en uiteindelijk in de lucht en daarvoor moesten oorlogskredieten worden aangevraagd en verder moesten dure compensatoire beveiligingsmaatregelen worden getroffen zoals aanvankelijk een volledig verbod van gouduitvoer, een sluiting van de beurzen en een progressief systeem van inkomstenbelastingen, gevolgd door een uitvoerverbod voor edelmetalen, de oprichting van een internationale rechtspersoon ter waarborging van de neutrale doorvoer van voor de oorlogvoering geschikte en soms noodzakelijke materialen en voedingsmiddelen, een distributiesysteem, konvooidiensten en de inzet van draadloze radiotelegrafische zendapparatuur om het contact met de koloniën te kunnen waarborgen en voorts de opvang van meer dan een miljoen vluchtelingen en te interneren militairen op voorschotsbasis.
Daarmee had de minister van financiën Willem Treub ineens te schaften in augustus 1914. Later moest hij ook nog de portefolio’s van landbouw, nijverheid en handel er bij nemen. Deze vrijzinnig liberale Mr. M.W.F. (Willem) Treub was een invloedrijke Nederlandse econoom en pragmatische niet-confessionele politicus die tijdens die Eerste Wereldoorlog eerst diende als minister van Landbouw, Nijverheid en Handel (1913-1914) en later weer als minister van Financiën (1914-1916 en 1917-1918). Over Willem Treub [Volledige naam: Marie Willem Frederik Treub (geboren: 30 november 1858 (Voorschoten) – 24 juli 1931 (Den Haag)Achtergrond: Hoogleraar economie gaan veel anecdotes. Treub wordt gezien als een krachtige eigenzinnige en onconventionele organisator en Macher. In de schrik van de augustusmaand 1914 kreeg hij meteen een blanco volmacht van de Tweede Kamer, ook van de sociaal-democraten, die hem in het geheel niet lustten. Zijn voorgaande functies: Wethouder in Amsterdam, en spraakmakend Tweede Kamerlid hadden hem de haat van Piiter Jelles Troelstra, de voorman van de socialisten, opgeleverd, maar ook Troelstra trok ’s mans kundigheden niet in twijfel. Hij kreeg royale vertrouwensvota los – een ongebruikelijke figuur in ons staatkundig stelsel – maar omdat ook hij zijn verachting voor Troelstra niet voor zich hield werd dat allengs wat minder. Hij winkelde dus in aanvullingen op zijn begrotingen. En daar kreeg hij geen kritiek op. Maar uitzonderlijk was dat wel. ’s Mans statuur rechtvaardigde het. Veel is dat niet voorgekomen. Het lukte Cals, de minister-president van het Rooms-Rode kabinet in 1966 niet. Die vroeg ineens toch weer buiten de begroting 24 miljoen. En viel. Met kabinet en al. Maar dat was ook, omdat hij zich niet op een uitzonderingstoestand kon beroepen. En ik zie niet in dat Jetten dat thans wel kan.