Begroting 2026 I

De inrichting, cijfermatig en wat betreft de benoeming van de boekhoudkundige kosten per post van de Rijksbegroting die het kabinet-Jetten in staat moet stellen de samenleving te formeren in de richting die het voor wil staan is geheel gebaseerd op de these van de geleide loonpolitiek-Drees.  Deze geleide loonpolitiek is een economisch systeem  dat nog steeds gebaseerd is op de gedachte dat de maatschappij in alle geledingen maakbaar is. Voor een kabinet dat zich als neo-liberaal wil opstellen is dat dus een merkwaardige en ook betwistbare werkhypothese, die te opmerkelijker is aangezien het kabinet deze these nergens in de Troonrede heeft willen doen uitdrukken.  Het gaat om een staatshuishoudelijke aanpak waarin de overheid via een vooropgezette conjunctuurpolitiek op nationaal niveau de loonontwikkeling in een land sterk bepaalt en controleert.  (https://compendiumpolitiek.nl/geleide-loonpolitiek-crisis-en-herorientatie/),  zie ook verder: https://www.encyclo.nl/begrip/geleide_loonpolitiek) De overheid bepaalt in dit macro-economische model samen met werkgevers en werknemers (de sociale partners) hoe hard de lonen mogen stijgen. Destijds werd dat gerechtvaardigd door de refereren aan de beoogde Wederopbouw van Herrijzend Nederland dat technisch gesproken destijds eigenlijk failliet was. Omdat Duitsland het had uitgeplunderd en infrastructureel vernietigd. Nederland voerde dit beleid vooral na de Tweede Wereldoorlog tot 1959, onder meer tijdens de kabinetten van Willem Drees. Het doel was om de lonen laag te houden, de export te stimuleren en de economie na de oorlog snel weer op te bouwen. De geleide loonpolitiek zou eindig zijn. En de diverse troonredes destijds gaven deze einden ook steeds op, al gaven ze diverse eindtermen daarbij op en verschoven ze daarbij de macro-economische doelen steeds, een soort schuivende panelen aan een immer wijkende horizon.

Het Einde van deze totalitaire politiek kwam toch nog abrupt. Het systeem hield op te bestaan toen de lonen in de jaren zestig sterk gingen stijgen De veelbesproken ‘loonexplosie’ beraamd door het veld van  werkgevers en vakbonden die meer vrijheid wilden voor leuke dingetjes, zoals een brommertje, een transistorradio en een tent met kampeertoebehoren om eindelijk eens kampeervacanties te hebben. Maar deze beëindiging van de door Jetten cs voorgestane geleide loonpolitiek zien we nergens terug. Wel prognoses over de koopkracht.  Die zich gedraagt als natuurverschijnsel. Dat Jetten cs niet willen bestrijden. Er is kennelijk niets aan te doen.  Ondanks een pakket van 1,5 miljard euro voor koopkrachtreparatie hebben huishoudens volgend jaar iets minder te besteden, bevestigen ingewijden. De prinsjesdagstukken lekten dit jaar sneller dan gebruikelijk uit. Nog geen 24 uur na de moeizame onderhandelingen tussen D66, VVD en CDA had RTL de stukken al in handen. Traditiegetrouw lekten een aantal dagen voor Prinsjesdag nog meer plannen uit. De prijs aan de pomp is torenhoog, maar was zonder korting – die er al jaren is – nóg hoger geweest. De coalitie had al afgesproken dat de korting op benzine zou blijven, maar aan de korting op diesel zou volgend jaar eigenlijk een eind komen. Het kabinet wil deze korting toch verlengen. Ook gaat de vliegbelasting op langere afstanden iets omlaag. De rechtvaardigingen daarvan zult u verder te vergeefs zoeken. Het IS zo. U mag blij zijn dat het kabinet u daarover nog informeert. En u moet ook niet zo veel vragen. Dat doet de volksvertegenwoordiging tenslotte ook niet. Die maakt alleen maar ruzie met zichzelf. Met de fracties waarin ze zich heeft opgedeeld. Die hebben flink van zich afgebeten tegen elkaar. Dat deden ze in het landbelang. En als u dat niet aanneemt, wordt u gecanceld. Hou daar rekening mee. Door te kijken naar de NPO en wat die laat zien van de Algemene Politieke Beschouwingen. Val dus niet in slaap. En eet niet zoveel chips. Zeker niet met het binnenklokken van de begeleidende cola-light, want daarvan moet u boeren.