Nederlands herstel en veerkrachtplan van de Europese Commissie 2027
Dan was er in 2020 ineens die enorme uniforme paniek in de Europese Unie over de Coronapandemie waarop alle lidstaten tezamen en in vereniging onder directie van Brussel moesten reageren. Er kwam een Coronafonds. En Nederland ging dokken. Als een van de eersten. Natuurlijk weer als het beste jongetje van een niet bestaande klas. Bruto droeg Nederland tot op voor het eerste jaar heden vijftig miljoen EU bij. De pandemie bleek zich niet te ontwikkelen als voorzien. Niet bestendig, niet met blijvende voortgezette sterfcijfers en niet met de geraamde vooruitzichten op flankerende medische maatregelen zoals quarantaines, injectieprogramma’s en ziekenhuisopnames.
Maar Brussel bleef manen om bijdragen aan het fonds, zodat Nederland op 330 miljoen EU uitkwam dat rentedragend onder beheer van Brussel bleef buiten de Rijksbegroting om. Wat Brussel heeft, geeft het niet makkelijk terug. Maar nu de coronabesmetting – die nog steeds medisch niet uitputtend gedefinieerd is, let wel! – langzaam af-flakkerend week, als gold het een spontaan uitdovend fikkie — zonder overheidsinterventies die aantoonbaar oorzakelijk werkten op dit verloop, is de vraag gerezen wat met het Coronaherstelfonds uiteindelijk te doen. Die vraag wordt nu onder ogen gezien, want de beheerstermijn van zeven jaar voor dat fonds is komend jaar afgelopen: de budgetcycli van de Unie die de Commissie pleegt af te tikken bij wetsbesluit is zeven kalenderjaren. Het enorme ingewikkelde gedoe met onze nationale Rijksbegroting dat ik schetste, naar faseringen, naar vorm van postenvoordrachten, naar overgangsrecht, naar bestedingswijzen en boekhoudkundige verantwoordingen wordt ronduit ridicuul als men beseft hoeveel de regeringsvertegenwoordigers – Rutte, Kaag en Hoekstra – middelerwijl zonder kwijting aan Brussel hebben overgemaakt.
Verder blijkt dat de lidstaten, die niet gelden als netto-betalers van en aan de Unie (natuurlijk de noordelijke staten weer in dit samenwerkingsverband) al gelden uit het Corona-fonds hebben gebruikt om hun nationale begrotingen te ontlasten. Nederland natuurlijk weer niet. En dus krijgt het wat terug. Maar niet echt veel. En het kabinet is van zins zich daarbij (weer) neer te leggen. Dat weet Brussel ook. Waaraan moeten we denken? Wel: Nederland kan € 5,4 miljard krijgen van de Europese Unie (EU) voor herstel na de coronacrisis en de energiecrisis. Het meeste geld gaat naar klimaatmaatregelen en digitalisering. Veel geld gaat naar ProRail en de gemeenten, ziekenhuizen en scholen. Waar is de rest gebleven van de leningen die Nederland voor het fonds verleende? Antwoord: die zijn volgens Brussel besteed in het kader van de (houdt u vast) Gezamenlijke aanpak EU-landen voor herstel na coronacrisis.
De EU-lidstaten besloten immers tot een gezamenlijke aanpak om te herstellen van de coronacrisis en de energiecrisis. Daarom is de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit (hierna: HVP) opgericht. Dit is een tijdelijk middel waarmee de EU subsidies en leningen aan EU-landen kan geven. De nationale plannen moeten vóór augustus 2026 klaar zijn. Landen hebben dan tot eind september de tijd om alle informatie te verzamelen en in te dienen bij de Europese Commissie. De Herstel- en Veerkrachtfaciliteit is onderdeel van NextGenerationEU (europa.eu). Dit helpt landen om te herstellen van de coronacrisis. Nederland ontvangt het geld in delen. Maar moet Brussel wel per post verantwoording afleggen. Zo staat het in het gezamenlijk wetsbesluit dat de regeringsleiders over het fonds namen. En alle EU-landen ontvangen het geld in delen. Hiervoor dienen ze betaalverzoeken in bij de Europese Commissie.
Nederland dient in totaal vijf betaalverzoeken in. In december 2025 is het derde betaalverzoek ingediend. Dit verzoek heeft een waarde van € 551 miljoen. Begin februari 2026 is het betaalverzoek positief beoordeeld door de Europese Commissie en op 22 maart officieel uitbetaald. Voor elk betaalverzoek moeten landen bewijzen dat de afgesproken doelen van maatregelen in hun HVP zijn behaald. Ook moeten zij verklaren dat hierbij de financiële belangen van de EU zijn beschermd. Dit betekent dat er geen sprake is geweest van fraude, corruptie, belangenverstrengeling en dubbele financiering. Minder afhankelijk van fossiele brandstoffen uit Rusland door REPowerEU. Met REPowerEU moeten EU-lidstaten minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen uit Rusland.
En om de overstap naar een duurzaam energiesysteem te versnellen. Denk hierbij aan maatregelen om: energie te besparen; meer verschillende soorten energiebronnen te gebruiken; en de overgang naar hernieuwbare energie te ondersteunen. Nederland krijgt voor deze maatregelen € 735 miljoen extra, omdat ze bijdragen aan REPower EU. Het totale bedrag van het Nederlandse HVP komt hiermee op € 5,4 miljard. Om het extra geld te krijgen, hebben EU-landen hun plannen aangepast. Nederland heeft het REPowerEU hoofdstuk uitgebreid door de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing te verhogen. Nederland heeft hervormingen toegevoegd om het gebruik van het elektriciteitsnet efficiënter te maken. In totaal draagt meer dan de helft van het Nederlandse plan bij aan REPowerEU. Op 17 oktober 2023 heeft de Raad het herziene Nederlandse plan goedgekeurd. Naast de uitbreiding van het REPowerEU hoofdstuk zijn een paar maatregelen gewijzigd. Het zal u niet ontgaan dat deze aanbestedingen niets te maken hebben met genoemde pandemie en haar bestrijding. De Rijksoverheid deelt merkwaardigerwijze mee dat Nederland niettemin dik verdient aan het HVP. https://www.binnenlandsbestuur.nl/financien/eu-nederland-verdient-dik-aan-coronaherstelfonds