Mare Liberum in Angelsaksische zin

Twee staten grepen dus aan het eind van de zestiende eeuw naast het jurisdictie-privilege dat het systeem-Tordesillas kon opleveren aan een natie die de kunst van de transoceanische navigatie machtig was om een beurtvaartmonopolie te vestigen: Engeland en Holland, beiden destijds door Rome ingeboekt als protestantse naties. Een nieuwe denominatie die de elite in die naties daar beter uitkwam. Tijdelijk. Engeland was Anglicaans geworden, het woord zegt het al, omdat dat koning Edward VIII beter uitkwam die sukkelde met zijn wettige dynastieke opvolging: de vrouwen die hij kundig bereed schonken hem maar geen mannelijke opvolger in de soevereiniteitsrechten. Holland kon verder geen adellijk persoon bereid vinden om zulks eveneens te doen voor dit gewest. Katholiek konden hun staatshoofden daarom niet zijn ter voortzetting van hun verschillende handelsimperia. De tweede niet omdat eigenlijk de Spaanse tak van de Oostenrijkse Habsburger dynastie volgens de Salische wet daartoe geroepen was. En de eerste niet omdat Rome zijn huwelijk met de Spaanse tak niet nietig wilde verklaren, want aan ontucht waren nu eenmaal grenzen, al deed Edward nog zo zijn best. Beide naties verwierpen dus het stelsel-Tordesillas Ze vonden beiden juristen die daartoe de bijpassende verkrachting van het volkenrecht kundig op papier stelden. Blackstone en Huig de Groot die in opdracht van Van Oldenbarneveldt tot iedere exegese bereid bleek als het maar tot wereldmacht kon leiden ter vestiging van een winstgevend handelsmonopolie.

Tax Knowledge Building Foundation ter conferentie te Den Haag op 18 november 2024

Daar hun vaartuigen, admiraals, schippers en schepelingen beter waren dan die uit Portugal, dat maar niet los wil te komen van het onstabielere scheepstype de Kraak, wonnen deze twee protestantse naties en gingen vervolgens elkaar kundig te lijf. Zoals het hoort. Engeland won met een zwaarder galjotentype dat drie rijen kanons wist te dragen ook bij baks vuren uit alle monden zonder te kapseizen. Dat werd de aanleiding tot de recodificatie van nieuw zeerecht, waarbij de Mare Clausum werd omgezet in een Mare Liberum, met overigens dezelfde consequenties als het systeem-Tordesillas opleverde aan de partij die de zeeslagen steeds net wat handiger wist aan te gaan dan de andere concurrente monopolist. Deze consequenties werden kundig geboekstaafd in handzame gedrukte instructies en dat werd het nieuwere zeerecht sedert de Vrede van Utrecht in 1713. Mede omdat de notabelen in Holland inmiddels rijk genoeg waren geworden van hun monopolies op het Verre Oosten en op De West, mede, omdat ze het asiento, het slavenhandelsmonopolie van de Sultan van Zanzibar westwaarts naar Brazilië en vandaar over de Antillen Noordwaarts hadden weten te naasten. Ze belegden hun goud via Lloyds in Londen en besloten nu vadsig te rentenieren en hun Holland verder te laten failleren. Holland schoof de aflossingen van de immense openstaande schulden door naar Jan met de korte achternaam via uitgekiende accijnzen op het primaire volksvoedsel. De ene hongersnood na de andere was het gevolg. Deze jammerlijke natie kon door Whitehall dus in ieder keurslijf gedwongen worden in 1815, want haar soeverein vorst had weinig verstand van internationale kredietpolitiek.

Dat werd nu in 1813 het nieuwe koophandelssysteem bij intercontinentale vaart, nadat Engeland bij Trafalgar de Fransen onherroepelijk de wereldzeeën had uitgejaagd. Omdat dat beter klonk, werd alleen het bijvoeglijk naamwoord Clausum vervangen door Liberum, want Shakespeare wist al dat What is in a name? door deze mystieke volksdichter niet retorisch bedoeld was. Engeland kon nu gelden als de voorvechter van de enige ware vrijheid. Dat werd nu gecodificeerd in de Vrede van Wenen van 1815 waarbij de Russen wat die vrijheid betreft ook het nakijken hadden: ze kregen geen ijsvrije havens met bijbehorende bevaarbare aanvaartgeulen al waren ze overwinnaar, dat wisten ze in Wenen nog zeker. Bij de Vrede van Parijs na de Krimoorlogen werd dat andermaal vastgelegd in 1853 en zulks geschiedde ook in de Versailler Vrede van 1920. De Volkenbond nam dat over. En dus de Verenigde Naties in 1982 bij het Verdrag van Montego-Bay. En dat stelsel, daar heeft Iran nu even maling aan en de BRICS-staten hebben dat evenzeer. Zij achtten nu de tijd rijp om dat openlijk te doen blijken, nu Trump ieder prestige van de USA ter waarborging daarvan kundig weet te verkwanselen. Daar lijkt het in ieder geval op.