De militaire operaties in Irak waarbij Nederland faciliteerde door de inzet van politionele troepen geschiedden merkwaardigerwijze in NAVO-verband. Merkwaardig, omdat de Noord-Atlantische hemisfeer of het transoceanische halfrond waaraan in 1948 gedacht werd bij de oprichting van de militaire Alliantie niet direct betrokken was bij die operatie als te beschermen gebied, ook al kon men wellicht wel de Twin-Towers bombings van 9 september 2001 inboeken als een aanval op de USA, hoezeer dat ook heden ten dage nog redelijkerwijs betwistbaar blijft. De geweldshandelingen in Afghanistan ter ontmanteling van de bij die beweerde aanval betrokken terroristische organisatie werden in ieder geval beheerst door de zoëven genoemde ROE’s, gestandaardiseerde geweldmachtigingen voor militairen deelnemend aan die operaties. Machtigingen. Geen voorschriften tot geweldgebruik, dus dwingende aanwijzingen om plichtmatig wapengeweld te bezigen. Ook daarom was dus geen sprake van een Nederlands dienstvoorschrift, terwijl het bevoegd gezag dat de ROE’s toepasselijk had verklaard zeker geen Nederlands militair gezag was. Die tenlastelegging was dus verkeerd. Dat stond als een paal boven water en ook dat ze tot vrijspraak dwong. Maar De Wijckerslooth wist nu eenmaal niet dat deze beschuldiging al de deur uit was en niemand had hem daarover ingelicht. En ik wist het dus ook niet. Daarom was deze dienstreis die ik maakte zinloos. En daarom was ook dat interview bij NOVA redelijk zinloos, want dit was echt niet zo makkelijk uit te leggen. De Wijckerslooth ging dus echt voor gaas. En ik denk dat dat toch wel met opzet gedaan is in Arnhem. Datzelfde gold voor de samengestelde tenlasteleggingen ter omschrijving van het feitencomplex dat leidde tot de vuurwerkramp in Enschedé, kort daarop. Die vuurwerkramp in Enschede vond plaats op zaterdag 13 mei 2000 in Enschede. Het woord zegt het al.
Een opslagruimte met vuurwerk van het bedrijf S.E. Fireworks vatte vlam en ontplofte uiteindelijk. Er vielen 23 doden, onder wie 4 brandweerlieden, ongeveer 950 mensen raakten gewond en 200 woningen werden verwoest. De ontploffing was de grootste explosie in Nederland sinds de Tweede Wereldoorlog. S.E. Fireworks (afkorting van Smallenbroek Enschede Fireworks) importeerde Chinees vuurwerk dat werd gebruikt bij popconcerten. De brand begon rond drie uur ’s middags, op het werkterrein van een pakhuis van S.E. Fireworks. In dit pakhuis lag ongeveer 900 kilogram vuurwerk opgeslagen. Het vuur verspreidde zich naar twee containers, die illegaal buiten het gebouw waren opgeslagen. De ter plaatse gekomen brandweerploeg kon niet verhinderen dat nog een derde container vlam vatte. Deze ontplofte korte tijd later. Een kettingreactie van meer ontploffingen resulteerde ten slotte in de grootste ontploffing; die van de centrale bunker.[1] Hierbij kwam 177 ton vuurwerk tot explosie. De ontploffingen en branden vernielden het grootste deel van de bedrijven en woningen in de wijk Roombeek. Ook in de omgeving was de schade groot. Een gebied van circa 42 hectare werd geheel verwoest. De grootste ontploffing was op 50 kilometer afstand in Deventer te horen. De rookkolom die ontstond was in een omtrek van circa 70 kilometer van Enschede te zien. Tweehonderd woningen werden volledig verwoest; circa 1500 woningen buiten de wijk en circa 500 omliggende bedrijven raakten zwaar beschadigd; 1250 mensen raakten dakloos. De alarmcentrale had na de explosie niet meteen een goed beeld van de omvang van de situatie, maar sommige brandweerkorpsen reageerden al op eigen initiatief. Vele brandweer-, politie- en ambulance-eenheden uit Hengelo, Oldenzaal, Almelo en de verre omtrek trokken richting Enschede, inclusief Duitse brandweerkorpsen en hulpdiensten van Nordhorn, Gronau, Rheine en andere plaatsen vlak over de grens. Zelfs vanuit de Randstad werden ambulances en andere hulpdiensten naar Twente gedirigeerd. Toen in de loop van de avond, onder andere door de tv-beelden van Danny de Vries, de ernst van de situatie doordrong werd de Nederlandse televisie-uitzending van het Eurovisiesongfestival afgebroken. Dat wil heel wat zeggen. Aan de stille tocht in Enschede, zes dagen later op 19 mei, namen ruim 100.000 mensen deel onder wie premier Kok en kroonprins Willem-Alexander. Eerder had koningin Beatrix het rampgebied bezocht.
De oorzaak van de ramp is nooit helemaal duidelijk geworden. Acht minuten voor de grote explosie had de brandweer het sein “brand meester” gegeven. De materiële schade werd later geschat op ongeveer 1 miljard gulden (454 miljoen euro). Maar vast stond dat het bedrijf Fireworks midden in een drukke volkswijk lag en dat toch alle vergunningen en ontheffingen die tot de bedrijfsmatige activiteiten vereist waren door de gemeente waren afgegeven. Dus wilde De Wijckerslooth nu beslist dat ook Burgemeester en Wethouders van de gemeente als noodzakelijke deelnemers bij het strafvorderlijk onderzoek betrokken zouden worden. Als mededaders, via artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht. Dat hield in dat de tenlasteleggingen dienovereenkomstig geredigeerd zouden worden. Ik gaf al aan dat het Openbaar Ministerie daar niet veel trek in pleegt te hebben. Maar voor De Wijckerslooth was het een kwestie van principe. Gelijke monniken. Gelijke kappen. Al was hij agnost. De hoofdofficier zou daarop toezien. Op die redactie. Niet op dat agnosticisme. De twee directeuren van het bedrijf, Rudi Bakker (bijgestaan door mr. Peter Plasman) en Willie Pater (bijgestaan door mr. Gabriel Meijers), werden op 2 april 2002 door de rechtbank Almelo vrijgesproken van de schuld voor de dood van de slachtoffers.. Zij kregen zes maanden gevangenisstraf opgelegd, waarvan drie voorwaardelijk en een boete (2250 euro) voor het opzettelijk overtreden van een aantal milieuvoorschriften en handel in illegaal vuurwerk. Na drie maanden voorarrest kwamen zij vrij. Het gerechtshof Arnhem veroordeelde de twee directeuren op 12 mei 2003 in hoger beroep echter tot een jaar celstraf. Volgens het hof hebben zij zich schuldig gemaakt aan het overtreden van milieuvoorschriften, illegale handel in vuurwerk, en brand en ontploffing door schuld met de dood tot gevolg. Bakker ging in cassatie, maar zonder succes. Zoals te verwachten was, want hij kwam met nieuwe feiten aan waarvan de Hoge Raad geen kennis pleegt te nemen. Ook tekende hij beroep aan bij het Europees Hof in Straatsburg, omdat hij geen eerlijk proces zou hebben gehad. Dit hof achtte zijn verzoek niet-ontvankelijk. Hij was te laat. Op 22 augustus 2002 veroordeelde de Almelose rechtbank André de Vries tot vijftien jaar gevangenisstraf, wegens brandstichting op het terrein van het vuurwerkbedrijf, die leidde tot de ontploffing van het opgeslagen vuurwerk. De veroordeelde, die bij de uitspraak van het vonnis de rechter te lijf wilde gaan, riep dat hij onschuldig was en ging in hoger beroep. Op 12 mei 2003 werd hij door het gerechtshof Arnhem vrijgesproken van brandstichting. Het hof vernietigde het vonnis van de rechtbank in Almelo. Het hof vond dat er geen overtuigend bewijs was voor zijn schuld, en dat hij daarom moest worden vrijgesproken. In het bijzonder vond het hof dat weinig bewijskracht uitging van de onsamenhangende verklaringen die hij had gedaan in het huis van bewaring. Een bedrag van 125.000 euro werd uitgekeerd als schadevergoeding voor de tijd die hij onterecht gevangen had gezeten. In 2013, tien jaar na de vrijspraak, overleed De Vries op 46-jarige leeftijd aan darmkanker. Hij liet een brief na waarin hij nogmaals duidelijk maakte dat hij met de ramp niets te maken had. Rudi Bakker overleed op 18 februari 2026 op 63-jarige leeftijd. Hoe stond het met B & W? Die bleven buiten schot. Geen vervolging, dat was al gauw beklonken. De hoofdofficier werd wel ontboden door de heer voorzittend procureur-generaal. En geruchtmakend werd het zeker. Maar alleen binnen de gangen van het bruggebouw. Dat over de Utrechtse Baan.