Hierboven besprak ik al uitvoerig wat de ICT-problemen zijn bij de invoering van het Nieuwe Wetboek van Strafvordering. Nadat decennia lang door diverse academische faculteiten was aangestuurd op de introductie van een totaal nieuw Wetboek over de nationale strafprocesordening en uiteindelijk het totale ontwerp dóór de Tweede Kamer was geloodst — niet zozeer door de minister van Justitie, maar door een speciale regeringscommissaris, de Groninger prof Knigge die zo goed systematisch kon redeneren — bleek dat het niet ingevoerd kon worden omdat het Openbaar Ministerie in geen velden of wegen de bijbehorende adequate ICT-omgeving kon borgen. En dat terwijl dat Wetboek juist was opgesteld om uiteindelijk de digitale connecties van dat Openbaar Ministerie met de verdachten, belanghebbenden, justitiabelen op de hoogte van deze tijd te kunnen zekeren, mede met het oog op de stormachtige ontwikkelingen in de Kunstmatige Intelligentie die de digitale snelweg dreigt over te nemen. Zie uitvoerig:https://gerardstrijards.nl/uitstel-invoering-nieuwe-strafvordering/ De uitvoerige correspondentie tussen de minister enerzijds en de Kamers anderzijds die ik hierboven besprak en bekritiseerde, deed al uitkomen dat het Openbaar Ministerie moet worden aangemerkt als een digibete organisatie. En dat in deze tijden waarin de ICT het intermenselijk verkeer zo sterk overheerst en beïnvloedt, ook wat betreft de uitwisseling van desinformatie en wanvoorstellingen. Het ICT-veld waarin het Openbaar Ministerie zijn vervolgingsmonopolie uitoefent, blijkt eigenlijk braak terrein. Agrarisch niet tot gewassen te brengen. Het was geen kwestie van of, maar wanneer het OM door een hack zou worden getroffen. Voorafgaand aan de enorme, ingrijpende inbreuk op computersystemen van het OM vorig jaar was al meermaals gewaarschuwd om de beveiliging te verbeteren. De beveiliging van de ICT-systemen was onvoldoende, concluderen onderzoekers in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Zo werd het eigen netwerk van het Openbaar Ministerie niet in de gaten gehouden op mogelijke indringers. Het lag open, geheel gereed voor invallers. Het OM was in juli vorig jaar slachtoffer van een cyberaanval. Via een kwetsbaarheid in Citrix NetScaler, een systeem waarmee werknemers online toegang krijgen tot de kantooromgeving, konden hackers binnenkomen op het netwerk. Dat bleek wekenlang mogelijk, wat leidde tot het uitstel van duizenden rechtszaken. In het rapport van de onderzoekers staat dat hackers mogelijk al in mei toegang kregen tot de systemen van het OM. “Dat betekent dat de aanvallers een kleine maand of langer toegang hebben gehad tot de gecompromitteerde NetScaler.” Het is nog steeds niet helemaal zeker of de hackers gegevens hebben buitgemaakt, omdat er beperkt op verdachte situaties werd gemonitord. Uit logbestanden bleek wel dat er in ieder geval geen e-mails of andere mailboxgegevens zijn opgehaald. Maar het zij benadrukt: het Openbaar Ministerie was ter dege en gemotiveerd gewaarschuwd. “De beveiliging van ICT-systemen is geen bijzaak, maar een zeer belangrijke voorwaarde voor het goed functioneren van het primaire proces van het OM”, concludeert voorzitter Jaap Smit van de onderzoekscommissie. “In de afgelopen jaren is de wekker meerdere malen afgegaan en klonken waarschuwingen over de gebrekkige en verouderde ICT-systemen en de risico’s die daarmee verbonden zijn.” Volgens Smit is het alsof regelmatig “de sluimerknop is ingedrukt” zonder noodzakelijke aanpassingen te maken in de beveiliging. Inmiddels is er meer aandacht voor ICT-systemen, maar de problemen zijn nog niet opgelost. Smit benadrukt dat er meer capaciteit en prioriteit nodig is om de veiligheid de komende jaren te kunnen waarborgen. Inmiddels zijn weer verschillende amenderingswetsvoorstellen aanhangig gemaakt op het afgehamerde Regeringsontwerp van het nieuwe Wetboek van Strafvordering mede met het oog op allerlei internationale ontwikkelingen, ook in het interstatelijk rechtshulpverkeer zonder dat een plan van aanpak is geformuleerd hoe de minister het Openbaar Ministerie denkt te voorzien van de adequate ICT-expertise die ook jaren kan blijven meegaan. Dat dat uiteindelijk fout moet gaan lopen en dat hackers hier de ingezetenen van Nederland onpeilbare schades kunnen gaan toebrengen, is iedereen wel duidelijk. Bedenk dat dat Openbaar Ministerie ook een belangrijke faciliterende rol heeft ten behoeve van de achttien straftribunalen die in Den Haag neerstreken sedert 1993, en men ziet aanstonds in dat deze cascadeschades zich mondiaal makkelijk zullen kunnen verspreiden als een pandemie.